نویسنده: نیکولو ماکیاولی
انتشارات: نشر آگاه
کتاب شهریار اثر نیکولو ماکیاولی، نویسنده و سیاستمدار ایتالیایی قرن شانزدهم، یکی از مهمترین آثار در تاریخ اندیشهٔ سیاسی است. ماکیاولی این کتاب را در سال ۱۵۱۳ برای لورنزو دِ مدیچی، حاکم فلورانس، نوشت تا راه و روش بهدستآوردن و حفظ قدرت را نشان دهد.
او در این اثر سیاست را از اخلاق جدا کرد و گفت حاکم باید واقعبین و عملگرا باشد، نه ایدهآلگرا. به نظر او، شهریار موفق کسی است که بتواند با هر موقعیتی سازگار شود و اگر لازم شد برای حفظ کشور، حتی از فریب یا خشونت استفاده کند. از همین دیدگاه، جملهٔ معروف «هدف وسیله را توجیه میکند» از اندیشهٔ او گرفته شده است.
ماکیاولی توصیه میکند که فرمانروا باید هم شیر باشد و هم روباه؛ یعنی هم قدرت و هم هوش سیاسی داشته باشد. همچنین میگوید بهتر است مردم از حاکم بترسند تا او را دوست داشته باشند، چون ترس باعث وفاداری پایدارتر میشود. او بر داشتن ارتش مستقل و آماده نیز تأکید دارد و هشدار میدهد که تکیه بر مزدوران خطرناک است.
در پایان، ماکیاولی میگوید نیمی از زندگی در اختیار بخت است و نیمی دیگر در دست توانایی انسان؛ شهریار موفق کسی است که وقتی بخت تغییر میکند، خود را با آن سازگار کند.
کتاب شهریار به خاطر نگاه بیپردهاش به قدرت، همیشه جنجالی بوده است، اما در عین حال آن را آغاز سیاست مدرن میدانند. هنوز هم در دانشگاهها و مطالعات سیاسی به عنوان اثری مهم و تأثیرگذار خوانده میشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟