آیا نادرشاه روحانیون را به گاوآهن میبست؟
در سالهای اخیر در فضای مجازی و برخی نوشتههای غیرتخصصی ادعایی تکرار میشود که نادرشاه افشار روحانیون را به گاوآهن میبست. این روایت معمولاً بدون ذکر منبع تاریخی معتبر نقل میشود و بیشتر جنبه تبلیغاتی و احساسی دارد تا پژوهشی.
نخست باید توجه داشت که منابع اصلی دوره افشاریه، از جمله کتابهای «جهانگشای نادری» اثر میرزا مهدی استرآبادی و سایر تاریخنگاریهای معاصر نادرشاه، هیچ اشارهای به چنین رویدادی نکردهاند. اگر واقعهای با این میزان خشونت و نمادگرایی واقعاً رخ داده بود، انتظار میرود دستکم یکی از مورخان همعصر یا نزدیک به آن دوران آن را ثبت کرده باشد.
ریشه ادعا نادرشاه روحانیون را به گاوآهن میبست احتمالاً به مخالفت نادرشاه با بخشی از روحانیت شیعه بازمیگردد. نادر پس از به قدرت رسیدن تلاش کرد اختلافات مذهبی میان ایران و عثمانی را کاهش دهد و از نفوذ برخی روحانیون بکاهد. او در مواردی املاک مذهبی را مصادره کرد، برخی علما را تحت فشار قرار داد و در امور دینی دخالت نمود. همین اقدامات باعث شد در برخی روایتهای متأخر، چهرهای بسیار خشن و ضدروحانیت از او ترسیم شود.
البته نادرشاه فردی سختگیر و گاه بیرحم بود و در برخورد با مخالفان خود از خشونت استفاده میکرد؛ اما وجود خشونت در حکومت او به معنای صحت هر روایتی درباره وی نیست. تاریخنگاری علمی بر پایه اسناد و منابع معتبر استوار است و نه داستانهایی که دههها یا حتی قرنها پس از وقوع حوادث شکل گرفتهاند.
بررسی پژوهشهای جدید درباره دوره افشاریه نیز نشان میدهد که مورخان حرفهای چنین روایتی را بهعنوان یک واقعیت تاریخی نپذیرفتهاند. در نتیجه، ادعای بستن روحانیون به گاوآهن توسط نادرشاه را باید روایتی فاقد پشتوانه مستند دانست؛ روایتی که تاکنون هیچ سند معتبر و همزمان با رویدادها برای اثبات آن ارائه نشده است.
نادرشاه افشار با برخی روحانیون و نهادهای مذهبی اختلاف داشت و در مواردی آنان را تحت فشار قرار داد، اما ادعای بستن روحانیون به گاوآهن در منابع معتبر تاریخی دیده نمیشود.
نادرشاه افشار با برخی روحانیون و نهادهای مذهبی اختلاف داشت و در مواردی آنان را تحت فشار قرار داد، اما ادعای بستن روحانیون به گاوآهن در منابع معتبر تاریخی دیده نمیشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟