آغاز دوره سنگوکو ۱۴۶۷ میلادی

دوره سنگوکو در ژاپن ، دورانی پر آشوب و جنگ و خون ریزی بود که برای حدود 150 سال از اواسط قرن پانزدهم تا اوایل قرن هفدهم ادامه داشت و در دوره سنگوکو این وقایع تمام این کشور را در جنگ و خون ریزی غرق کرد و تبدیل شد به یکی از خونین ترین جنگ های داخلی در تمام تاریخه بشریت.
اما دوره سنگوکو چطور آغاز شد؟ این سوالی است که ما در این مطلب به آن میپردازیم و علل مختلف نابودی دوران صلح و یک پارچگی ژاپن شوگان سالار را بررسی میکنیم.

برای درک بهتر ابتدا باید به صورت خلاصه بدانید ژاپن دوران شوگونت چطور ملت و کشوری بود. بعد ها در مطلب دیگری به این دوره به صورت اختصاصی تری خواهیم پرداخت و همچنین نوع حکومت شوگونت را توضیح خواهیم داد اما برای حال بگزارید خلاصه ای برای شما شرح بدهم:

به دوران هایی که ژاپن تحت سلطه یک شوگان (حاکم نظامی) بوده است ، شوگانت میگویند و دوره شوگانتی که قبل از دوران سنگوکو بوده است را آشیکاگا شوگونت میگویند (足利幕府, Ashikaga bakufu). در این دوران حکومت شوگونی توسط خاندان آشیکاگا اداره می شد و مرکز قدرت آن در کیوتو واقع بود.

-تصویر : نقشه سیاسی ژاپن در شروع دوران سنگوکو

در اوایل دوره سنگوکو نظام اقتصادی کشور بر فئودالیسم پایبند بود که ما خود در دوران قاجار و اوایل دوره پهلوی با این نوع حکومت آشنا هستیم .

در ژاپن به فرمان روایان محلی دایمیو میگفتند که هر کدام از آنها ارتش و قدرت خود را داشتند و این امر شوگون را مجبور به حفظ کنترل با ایجاد اتحاد های سیاسی مختلف و باج دهی های مختلف به دایمیو های خاص و قدرت مند مثل خاندان یامانا و هوسوکاوا میکرد تا از شورش و قدرت خواهی باقی دایمیو ها جلوگیری کند که این امر باعث قوی تر شدن این دو خاندان و در ادامه یک درگیری بزرگ بین این دو خاندان بر سر قدرت شد.

این موضوع مهمی است که بسیاری از کشور ها با آن دست و پنجه نرم کرده اند و تاریخ جنگ های بسیاری از این قبیل به خود دیده . در تاریخ ، کشور ما نیز بارها توسط این مدل جنگ ها تکه پاره و تضعیف شده است.

در عین حال باید بدانید در این دوره به علت توجه بسیار به هنر و فرهنگ ژاپنی، این کشور از نظر فرهنگی ، هنری پیشرفت های قابل توجهی کرد که منجر به توسعه ذِن بودیسم و سبک‌های هنری مانند نوه (نمایش سنتی ژاپنی) شد.

-تصویر : نقشه سیاسی دوران حکومت خاندان آشیکاگا بر ژاپن – دوره سنگوکو

تضعیف شوگونت – دوره سنگوکو

این حکومت فعودالی که در آن افراد زیادی قدرت نظامی در دست داشتند، باعث ضعف بیشتر و بیشتر شوگان شد، به صورتی که از جایی به بعد ژاپن حتی ارتش متحدی برای مقابله با تهاجم های خارجی نداشت.

در حمله معروف مغول ها به این کشور در قرن 13 نیز ژاپن ارتش متحدی نداشت و از اتحاد دایمیو های مختلف برای جلوگیری از تهاجم های خارجی استفاده میشد که تحت فرمان شوگون به جنگ با مغول ها میپرداختند . هرچند که ارتش مغول ها در طوفان تاریخی ژاپن از بین رفت و نتوانتس به خاک ژآپن برسد ، اما این ضعف نیروی نظامی ژآپن برای تدافع در مقابل تهاجم خارجی ،خود پایه ای شد برای شک متفکرین و عده ای از دایمیو ها نسبات به قدرت مرکزی یعنی شوگون .

(این چنین دورانی که هویت قبیله ای و نژادی بر هویت ملی قالب است و ارتش مرکزی قدرتمندی نیز در دستان حکومت مرکزی جای ندارد برای ما ایرانیان آنچنان غریبه نیست.)

تمام مواردی که گفتم نشانه از شکنندگی این ساختار حکومتی در ژاپن بود . اما تیر خلاص این نوع حکومت با جنگی به نام جنگ اونین در 1477-1467 اتفاق افتاد و باعث اغاز دوره سنگوکو شد.

جنگ اونین – دوره سنگوکو

شوگون آشیکاگا یوشی ماسا ابتدا برادرش آشیکاگا یوشیمی را جانشین خود قرار داده بود اما پس از تولد پسرش آشیکاگا یوشی هیسا تصمیم گرفت که اورا جانشین خود کند و این باعث اختلاف بسیار شدیدی شد.

در ادامه دو خاندان بزرگ آن دوران یعنی خاندان یامانا و هوسوکاوا با توجه به زیر بنا های فکری که قبل تر به آن پرداختم ، هر دو به فکر تصاحب و حکومت خود افتادند .
در سال 1467 با مرگ شوگون و لشگر کشی سپاه شرقی به رهبری هوسوکاوا کاتسوموتو بر علیه سپاه غربی به رهبری یامانا موچی تویو سنگ بنای دوره سنگوکو گذاشته شد و جنگی 10 ساله بین این دو جناح در گرفت .

از نتایج این جنگ عظیم میتوان به ویرانی کیوتو که در این جنگ بیش از نیمی از آن به ویرانه تبدیل شده بود و تضعیف قدرت مرکزی و از بین رفتن آن و قدرت گرفتن حکومت های محلی مستقل بی شمار اشاره کرد.

شورش کیوتوکو – دوره سنگوکو

قبل از جنگ اونین یک درگیری داخلی در منطقه کانتو ژاپن در سال 1454 به وجود آمد که به شورش کیوتوکو معروف شد و تا 1482 یعنی 28 سال ادامه داشت. این شورش تاثیر بسیار شدیدی در فروپاشی دوره موروماچی ( نام دیگری برای دوران حکومت خاندان آشیکاگا بر ژاپن از 1336 تا – 1573 است . هرچند این حکومتی که نام بردیم درواقع در پایان جنگ اونین دیگر کنترل کننده ژاپن نبود اما بر تکه هایی از این سرزمین تا 1573 حکومت میکرد.) داشت .

دلیل این شورش و درگیری اختلافات بین آشیکاگا شیگه اوجی ( یک سامورایی ژاپنی که از اعضای خاندان آشیکاگا بود ) با دو خاندان قدرتمند اوعه سوگی و ایماگاوا بود و در پی ضعف نشان دادن قدرت مرکزی در کنترل این مناقشات دایمیو های محلی برای کنترل بیشتر وارد منطقه کانتو شده و وارد جنگ شدند.

همچنین اگر به تاریخ ژاپن علاقه مند هستین می توانید سری به مقاله آغاز دوران میجی ما بزنید.

مستند و سریال های مرتبط :

age of samurai – battle for japan
Shogun
Sengoku Basara
47 ronin
7 samurai

چند منبع برای مطالعه گسترده تر:

سنگوکو جیدای اثر دنی چاپلین
تاریخ ژاپن از آغاز تا معاصر نوشته هاشم رجب زاده
شیوه نظامی سامورایی و ژاپن قرون وسطی نوشته کارل-اف-فرایدی