ترک ها از ابتدا تا به امروز – مفهوم ترک
در این مقاله به تاریخچۀ ترک ها از ابتدا تا به امروز می پردازیم، واژهی «ترک» یا «تورک»، در متون تاریخی و زبانشناسی، به گروهی از اقوام چادرنشین و نیمهمتمدن اطلاق میشود که به زبانهای ترکی سخن میگویند. این واژه نخستینبار در منابع چینی قرن ششم میلادی ظاهر شد و بعدها در متون اسلامی و بیزانسی نیز رایج شد.
در منابع اسلامی، ترکها بهعنوان مردمانی جنگجو، سوارکار، و ماهر در تیراندازی شناخته میشدند. در دیوان لغاتالترک اثر محمود کاشغری، ترکها بهعنوان قومی با زبان، فرهنگ و آیین خاص معرفی شدهاند. مفهوم ترک، هم قومی است و هم زبانی—یعنی کسانی که به شاخههای مختلف زبان ترکی سخن میگویند، فارغ از نژاد یا محل سکونت.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – خاستگاه ترک ها و قبایل ابتدایی
خاستگاه تاریخی ترکها، دشتهای وسیع آسیای مرکزی، بهویژه مناطق اطراف کوههای آلتای، مغولستان غربی، و ترکستان شرقی است. قبایل ابتدایی ترک، مانند گوکترکها، اویغورها، قرلقها، و خزرها، در این مناطق زندگی میکردند و ساختار اجتماعی آنها بر اساس نظام قبیلهای و اتحادهای عشیرهای بود.
در قرن ششم میلادی، خاقانات ترک تأسیس شد که نخستین دولت سازمانیافته ترکزبان بود. این خاقانات، با ساختار دوگانه شرقی و غربی، در برابر چین، ایران ساسانی، و بیزانس قدرتنمایی کردند. پس از فروپاشی خاقانات، قبایل ترک بهتدریج به غرب مهاجرت کردند و در مناطق مختلفی مانند خراسان، ماوراءالنهر، قفقاز، و آناتولی مستقر شدند.
ترکها در طول تاریخ، در قالب سلسلههایی مانند سلجوقیان، غزنویان، خوارزمشاهیان، عثمانیان، و صفویان (با ریشههای ترکزبان) نقشآفرینی کردند. آنها از دشتنشینی به ساخت امپراتوریهای شهری و جهانی رسیدند.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – زبان و فرهنگ
زبان ترکی، شاخهای از خانوادهی زبانهای آلتایی است و بهمرور به گروههای مختلفی تقسیم شده: ترکی اوغوز (مانند ترکی استانبولی و آذری)، قبچاقی، قرلقی، و اویغوری. این زبانها، با وجود تفاوتهای آوایی و واژگانی، ساختار دستوری مشابهی دارند.
فرهنگ ترکها، ترکیبی از عناصر چادرنشینی، نظامیگری، عرفان، و هنر است. موسیقی مقامی، داستانهای حماسی مانند «دده قورقود»، و هنرهای دستی مانند قالیبافی و فلزکاری، بخشی از میراث فرهنگی ترکهاست. در دورههای اسلامی، فرهنگ ترک با عناصر ایرانی و عربی آمیخته شد و تمدنهای بزرگی مانند سلجوقی و عثمانی را شکل داد.
ترکها همچنین در معماری، خوشنویسی، و علوم دینی نقش مهمی ایفا کردند. در دوره عثمانی، زبان ترکی عثمانی با واژگان فارسی و عربی غنی شد و به زبان رسمی دولت تبدیل گردید. در دورههای مدرن، جنبشهای ملیگرای ترکگرا، تلاش کردند زبان و فرهنگ ترکی را از نو تعریف کنند.
نقشه خاستگاه اولیه اقوام ترک
ترک ها از ابتدا تا به امروز – اولین امپراطوری های ترک
ترک ها از ابتدا تا به امروز – امپراطوری بزرگ گوک ترک
امپراطوری گوکترک (Göktürk)، نخستین دولت سازمانیافته ترکزبان در تاریخ است که در قرن ششم میلادی در آسیای مرکزی شکل گرفت. بنیانگذاران آن، قبیله آشینا بودند که از دل اتحاد قبایل ترکتبار، قدرت گرفتند. واژه «گوک» به معنای «آسمان» است و نام این امپراطوری، اشاره به مشروعیت الهی و پیوند با آسمان دارد.
گوکترکها در سال ۵۵۲ میلادی، با شکست خاقانات روران، قدرت را در منطقه بهدست گرفتند و خاقانات شرقی و غربی را تأسیس کردند. مرکز حکومت آنها در حوالی مغولستان امروزی بود و قلمروشان از مرزهای چین تا دریای خزر گسترده شد. آنها با استفاده از نیروی سوارهنظام، سازمان قبیلهای منظم، و دیپلماسی فعال، توانستند در برابر قدرتهای بزرگ مانند چین و ایران ساسانی عرض اندام کنند.
نخستین سنگنوشتههای ترکی، موسوم به کتیبههای اورخون، در دوره گوکترکها نگاشته شد. این کتیبهها، نهتنها اسناد تاریخی، بلکه نماد آغاز هویت فرهنگی ترکها هستند.
نکته جالب: لقب گرگ برای ترک ها و نسبت دهی نمادهایی مرتبط با گرگ ها به ترک ها از دوره همین گوک ترک ها و پرچم خاص آنها با نماد گرگ هست. از آن دوره گرگ نمادی برای ترک ها و قوم ترک محسوب میشد.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – امپراتوری اویغور
پس از فروپاشی گوکترکها در قرن هشتم، امپراطوری اویغورها در سال ۷۴۴ میلادی تأسیس شد. اویغورها، یکی از قبایل ترکتبار بودند که با اتحاد قبایل دیگر، قدرت را در مغولستان مرکزی بهدست گرفتند. پایتخت آنها شهر اوردو-بالق بود و حکومتشان تا سال ۸۴۰ میلادی ادامه یافت.
اویغورها، برخلاف گوکترکها، بیشتر به فرهنگ شهرنشینی، دیوانسالاری، و تعامل با تمدنهای همسایه گرایش داشتند. آنها دین مانی و بودیسم را پذیرفتند و در هنر، معماری، و نگارش متون دینی فعال بودند. خط اویغوری، بعدها پایهی خط مغولی و حتی خط فارسی در دوره تیموری شد.
اویغورها با چین تانگ روابط تجاری و دیپلماتیک گستردهای داشتند و در برخی دورهها، نقش واسطه میان شرق و غرب را ایفا کردند. پس از حملات قبیله قرقیز، امپراطوری اویغور فروپاشید و بخشی از آنها به ترکستان شرقی (سینکیانگ امروزی) مهاجرت کردند.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – ارتباط با باقی تمدن ها
ترکها از همان آغاز، در تقاطع تمدنهای بزرگ قرار داشتند: چین در شرق، ایران در غرب، هند در جنوب، و روسیه در شمال. این موقعیت جغرافیایی، آنها را به بازیگران مهم در تجارت، دیپلماسی، و جنگ تبدیل کرد.
گوکترکها با چین تانگ روابطی پیچیده داشتند—گاه متحد، گاه دشمن. آنها در برابر نفوذ فرهنگی چین مقاومت کردند و هویت مستقل خود را حفظ نمودند. در غرب، با ایران ساسانی و بعدها با خلافت اسلامی تماس داشتند. برخی قبایل ترک، بهعنوان مزدور یا متحد در جنگهای ایران و روم شرکت کردند.
اویغورها نیز با چین، تبت، و خلافت عباسی روابط تجاری داشتند. آنها در انتقال کالا، دانش، و فرهنگ نقش واسطهای ایفا کردند و در مسیر جاده ابریشم، جایگاه مهمی داشتند.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – اسلام پذیری برخی از قبایل
از قرن هشتم میلادی به بعد، با گسترش خلافت عباسی و نفوذ اسلام در ماوراءالنهر، برخی قبایل ترکتبار با اسلام آشنا شدند. نخستین تماسها از طریق تجارت، اسارت در جنگها، و مهاجرت بود. ترکها، بهتدریج با آموزههای اسلامی آشنا شدند و برخی قبایل، اسلام را پذیرفتند.
قبایل قرلق، یغما، و چغانیان از جمله نخستین گروههایی بودند که به اسلام گرویدند. در قرن دهم، با اسلام آوردن سلسلهی قاراخانیان، اسلام بهعنوان دین رسمی در میان ترکها تثبیت شد. این تحول، آغازگر دورهای جدید در تاریخ ترکها بود—دورهای که آنها را به بخشی از جهان اسلام تبدیل کرد.
اسلامپذیری ترکها، نهتنها تغییر مذهبی، بلکه تغییر فرهنگی و سیاسی بود. آنها وارد ساختار خلافت شدند، بهعنوان غلامان ترک در ارتش عباسی خدمت کردند، و بعدها سلسلههایی مانند غزنویان، سلجوقیان، و عثمانیان را بنیان نهادند.
امپراتوری گوک ترک، اولین امپراتوری ترک ها از ابتدا تا به امروز در اوج قدرت خود.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – مهاجرت به غرب، شروع سلجوقیان
ترک ها از ابتدا تا به امروز – مهاجرت به خراسان و پخش شدن در ایران
سلجوقیان، شاخهای از قبایل ترکتبار اوغوز بودند که در قرن دهم میلادی از دشتهای آسیای مرکزی بهسوی غرب مهاجرت کردند. این مهاجرت، در پی فشارهای سیاسی، رقابتهای قبیلهای، و جستوجوی مراتع و فرصتهای جدید صورت گرفت. نخستین توقفگاه آنها، نواحی اطراف خراسان بود—منطقهای که در آن زمان تحت سلطه سامانیان و سپس غزنویان قرار داشت.
سلجوقیان ابتدا بهعنوان نیروهای مزدور وارد خدمت دولتهای ایرانی شدند. اما با افزایش جمعیت، قدرت نظامی، و انسجام قبیلهای، بهتدریج از حالت تابع خارج شدند. در سال ۱۰۳۷ میلادی، طغرلبیگ، یکی از رهبران سلجوقی، نیشابور را تصرف کرد و آغاز سلطنت سلجوقیان را رقم زد. این حرکت، نقطهی آغاز نفوذ ترکها در ایران و جهان اسلام بود.
سلجوقیان با سرعت در مناطق مختلف ایران گسترش یافتند: از خراسان تا ری، اصفهان، و بغداد. آنها با حفظ ساختار قبیلهای، اما پذیرش فرهنگ ایرانی، بهتدریج به بخشی از تمدن اسلامی تبدیل شدند
ترک ها از ابتدا تا به امروز – ظهور سلجوقیان و نبرد ملازگرد
در سال ۱۰۵۵، طغرلبیگ وارد بغداد شد و با پایان دادن به سلطهی آلبویه، خود را «سلطان» جهان اسلام معرفی کرد. خلیفه عباسی، که از ضعف سیاسی رنج میبرد، با اعطای مشروعیت به سلجوقیان، آنها را بهعنوان حامیان خلافت پذیرفت.
در دورهی آلپارسلان، دومین سلطان سلجوقی، قدرت نظامی و سیاسی سلجوقیان به اوج رسید. در سال ۱۰۷۱، نبرد ملازگرد میان ارتش سلجوقی و امپراتوری بیزانس به فرماندهی رومانوس چهارم رخ داد. سلجوقیان، با بهرهگیری از تاکتیکهای سوارهنظام و شناخت زمین، توانستند ارتش بیزانس را شکست دهند و خود امپراتور را اسیر کنند.
پیروزی در ملازگرد، راه را برای ورود ترکها به آناتولی باز کرد. این نبرد، نهتنها از نظر نظامی، بلکه از نظر تمدنی، نقطهی عطفی در تاریخ اسلام و اروپا بود. پس از آن، دولتهای ترکتبار مانند سلاجقه روم در آسیای صغیر شکل گرفتند.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – تاثیر ترک ها بر تمدن اسلام و ایران
ترکها، با ورود به ایران و جهان اسلام، نهتنها بهعنوان فاتحان، بلکه بهعنوان سازندگان تمدن ظاهر شدند. سلجوقیان، با حفظ دیوانسالاری ایرانی، به گسترش فرهنگ، علم، و هنر اسلامی کمک کردند. آنها وزرایی چون خواجه نظامالملک را بهکار گرفتند که نقش مهمی در سازماندهی دولت و آموزش ایفا کرد.
در دورهی سلجوقی، مدارس نظامیه در بغداد، نیشابور، و دیگر شهرها تأسیس شد. این مدارس، الگوی دانشگاههای اسلامی شدند و در تربیت علمای برجسته مانند امام غزالی نقش داشتند. سلجوقیان همچنین در معماری اسلامی تأثیرگذار بودند؛ ساخت مساجد، مدارس، و کاروانسراها با سبک خاص سلجوقی، ترکیبی از هنر ایرانی، ترک، و اسلامی بود.
در حوزهی زبان و ادبیات، سلجوقیان با وجود ترکتبار بودن، زبان فارسی را بهعنوان زبان اداری و فرهنگی پذیرفتند. شاعران بزرگی مانند عمر خیام، انوری، و نظامی در این دوره شکوفا شدند. این تلفیق فرهنگی، موجب رشد تمدن ایرانی-اسلامی شد.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – روابط با خلفای عباسی و جهان اسلام
سلجوقیان، برخلاف برخی سلسلههای پیشین، رابطهای نزدیک و همپیمان با خلافت عباسی داشتند. آنها خود را «حامیان خلیفه» معرفی کردند و مشروعیت سیاسیشان را از خلیفه کسب کردند. این اتحاد، موجب تقویت موقعیت خلافت و تثبیت قدرت سلجوقیان شد.
در بغداد، طغرلبیگ با احترام به خلیفه وارد شد و از او لقب سلطنت گرفت. خواجه نظامالملک، وزیر برجستهی سلجوقی، نیز در سیاستگذاری مذهبی و اداری، با هماهنگی کامل با خلافت عمل میکرد. این رابطه، موجب تقویت اهل سنت در برابر فرقههای دیگر شد.
سلجوقیان همچنین در برابر تهدیدات صلیبی، نقش مهمی ایفا کردند. ملکشاه و جانشینانش، با مقابله با حملات صلیبیها، از سرزمینهای اسلامی دفاع کردند. هرچند بعدها با ضعف داخلی، قدرت سلجوقیان کاهش یافت، اما میراث آنها در جهان اسلام باقی ماند.
در جهان اسلام، سلجوقیان بهعنوان نمونهای از تلفیق قدرت نظامی ترکها با فرهنگ ایرانی و مشروعیت اسلامی شناخته شدند. آنها الگویی برای سلسلههای بعدی مانند ایوبیان، ممالیک، و عثمانیان شدند.
ترک ها از ابتدا تا به امروز-تصویر : امپراتوری سلجوقی در اوج قدرت خود
ترک ها از ابتدا تا به امروز – از مغول ها تا عثمانی
ترک ها از ابتدا تا به امروز – آیا مغول ها ترک محسوب میشوند؟
مغولها و ترکها، هرچند از نظر نژادی و زبانی تفاوتهایی دارند، اما در تاریخ اوراسیا پیوندهای نزدیکی داشتهاند. موغولها از نظر زبانشناسی به خانوادهی زبانهای مغولی تعلق دارند، در حالی که ترکها به شاخهی زبانهای ترکی وابستهاند. با این حال، در طول قرون، بهویژه پس از اسلامپذیری و اختلاط فرهنگی، مرزهای قومی میان این دو گروه کمرنگ شد.
در دورهی امپراتوری مغول، بسیاری از قبایل ترکتبار در ارتش و دیوان مغولان خدمت میکردند. در برخی مناطق، مانند خوارزم و ماوراءالنهر، دولتهای مغولی با جمعیت غالب ترکزبان اداره میشدند. به همین دلیل، برخی سلسلههای پسامغولی مانند ایلخانان، چغتاییان و تیموریان، ساختار فرهنگی و زبانی ترکمآب داشتند.
بنابراین، مغولها ذاتاً ترک نیستند، اما در تاریخ سیاسی و فرهنگی، با ترکها درآمیختهاند و در برخی دورهها، تفاوت میان آنها در عمل محو شده است.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – فروپاشی دولت های مغولی و پیدایش عثمانی
پس از مرگ چنگیزخان در قرن سیزدهم، امپراتوری موغول به چهار شاخه تقسیم شد: ایلخانان در ایران، اردوی زرین در روسیه، چغتاییان در آسیای مرکزی، و یوآن در چین. هر یک از این شاخهها، بهتدریج دچار ضعف داخلی، تجزیه، و فروپاشی شدند.
در آناتولی، پس از حملات موغولها به سلجوقیان روم، قدرت مرکزی فروپاشید و منطقه به امیرنشینهای کوچک ترکتبار تقسیم شد. یکی از این امیرنشینها، امارت عثمانی بود که در حوالی بورسا و سوغوت شکل گرفت. بنیانگذار آن، عثمان بن ارطغرل، در اواخر قرن سیزدهم، با بهرهگیری از خلأ قدرت، پایههای دولت جدیدی را بنا نهاد. ( پست مربوط به شروع قدرت گیری عثمانی )
عثمانیان، با گسترش تدریجی قلمرو، فتح بورسا، و سپس تصرف قسطنطنیه در ۱۴۵۳، از یک امیرنشین محلی به امپراتوری جهانی تبدیل شدند. این تحول، نقطهی پایان سلطهی موغولها و آغاز عصر جدیدی از قدرت ترکها در جهان اسلام بود.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – ساختار سیاسی و پیدایش امپراطوری بزرگ عثمانی
امپراتوری عثمانی ، برخلاف دولتهای قبیلهای پیشین، ساختاری منسجم، دیوانسالار و شهری داشت. در رأس آن، سلطان قرار داشت که هم فرمانده نظامی و هم خلیفهی مسلمانان محسوب میشد. دیوان سلطنتی، با وزرا، قاضیالقضات، و دفترهای مالی، ادارهی امور را بر عهده داشت.
ارتش عثمانی، بهویژه واحدهای ینیچری، با نظام گزینش از میان کودکان مسیحی (دوشیرمه)، ساختاری منظم و حرفهای داشت. این ارتش، در فتحهای بزرگ مانند قسطنطنیه، بلگراد، و وین نقش کلیدی ایفا کرد.
عثمانیان همچنین در حوزهی قانون، با تدوین «قانوننامهها» توسط سلاطینی چون سلیمان قانونی، نظم حقوقی جدیدی ایجاد کردند. این قانونها، ترکیبی از شریعت اسلامی و عرف ترک بودند و در ادارهی امپراتوری چندملیتی عثمانی مؤثر واقع شدند.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – نقش ترک های عثمانی بر اسلام و اسلام بر آنها
ترکهای عثمانی، با فتح قسطنطنیه و تصاحب عنوان خلافت، به رهبران رسمی جهان اسلام تبدیل شدند. آنها خود را «خادمالحرمین» معرفی کردند و در حفظ، گسترش، و دفاع از اسلام نقش فعالی ایفا کردند. ساخت مسجدها، مدارس دینی، و حمایت از علمای اهل سنت، بخشی از سیاست مذهبی عثمانیان بود.
در مقابل، اسلام نیز بر ساختار فرهنگی و سیاسی عثمانیان تأثیر گذاشت. زبان عربی در امور دینی، زبان فارسی در ادبیات، و زبان ترکی عثمانی در دیوان رسمی بهکار میرفت. اسلام، چارچوب مشروعیت سیاسی، اخلاقی، و اجتماعی امپراتوری را تعیین میکرد.
عثمانیان در برابر فرقههای مختلف اسلامی، سیاستی سنجیده داشتند. آنها اهل سنت را تقویت کردند، با شیعیان صفوی درگیر شدند، و در برابر جنبشهای صوفیانه، گاه حمایت و گاه محدودیت اعمال کردند. این تعامل، نشاندهندهی پیچیدگی رابطهی ترکها با اسلام بود—رابطهای که هم مذهبی بود و هم سیاسی.
در نهایت، امپراتوری عثمانی، بهعنوان بزرگترین دولت ترکتبار در تاریخ، نهتنها اسلام را گسترش داد، بلکه از آن برای ساختن تمدنی جهانی بهره گرفت. این تمدن، تا قرن بیستم ادامه یافت و میراث آن، در فرهنگ، سیاست، و هویت ترکها باقی مانده است.
امپراتوری عثمانی در اوج قدرت خود
ترک ها از ابتدا تا به امروز – از عثمانی تا به امروز
ترک ها از ابتدا تا به امروز – ظهور ملی گرایی
در قرن نوزدهم، امپراتوری عثمانی با چالشهای داخلی و خارجی متعددی روبهرو شد. یکی از مهمترین تحولات این دوره، ظهور اندیشههای ملیگرایانه در میان اقوام مختلف امپراتوری بود. ترکها نیز، که تا آن زمان بیشتر با هویت اسلامی و امپراتوری تعریف میشدند، بهتدریج به سوی تعریف قومی و زبانی از خود حرکت کردند.
جنبشهای فکری مانند «ترکگرایی» و «پانترکیسم» در میان روشنفکران ترکتبار شکل گرفت. نویسندگانی چون ضیا گوکآلپ، احمد آغااوغلو و یوسف آکچورا، تلاش کردند هویت ترک را بر پایه زبان، تاریخ و فرهنگ مشترک بازتعریف کنند. این اندیشهها، در برابر فروپاشی امپراتوری و تهدیدات خارجی، بهعنوان راهی برای انسجام ملی مطرح شدند.
ملیگرایی ترک، در نهایت در جنبش مشروطهخواهی، انقلاب ترکان جوان، و سپس در تأسیس جمهوری ترکیه توسط مصطفی کمال آتاترک، به اوج رسید. آتاترک، با تأکید بر هویت ترک، زبان ترکی، و سکولاریسم، مسیر جدیدی برای ترکها ترسیم کرد.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – سقوط امپراطوری عثمانی
امپراتوری عثمانی، که قرنها یکی از قدرتهای بزرگ جهان اسلام بود، در جنگ جهانی اول وارد اتحاد با آلمان شد و پس از شکست در سال ۱۹۱۸، بخشهای وسیعی از قلمرو خود را از دست داد. قرارداد سور در سال ۱۹۲۰، عملاً پایان رسمی امپراتوری را رقم زد.
در پی اشغال استانبول و بخشهایی از آناتولی توسط نیروهای متفقین، جنبش مقاومت ملی به رهبری مصطفی کمال شکل گرفت. این جنبش، با جنگ استقلال ترکیه، توانست اشغالگران را بیرون کند و در سال ۱۹۲۳، جمهوری ترکیه تأسیس شد. با این تحول، خلافت اسلامی لغو شد و امپراتوری عثمانی به تاریخ پیوست.
سقوط عثمانی، نهتنها پایان یک دولت، بلکه پایان یک دوره از هویت اسلامی-امپراتوری ترکها بود. از این پس، ترکها وارد مرحلهای جدید از تاریخ شدند—مرحلهای که با ملیگرایی، مدرنیسم، و دولتسازی همراه بود.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – خلاصه ای از سایر امپراتوری های ترک تاریخ
ترک ها از ابتدا تا به امروز – ترکها در طول تاریخ، امپراتوریهای متعددی را بنیان نهادهاند که هر یک در منطقهای خاص تأثیرگذار بودهاند:
- غزنویان: نخستین سلسله ترکتبار مسلمان در شرق ایران و هند (قرن ۱۰–۱۲).
- سلجوقیان: امپراتوری بزرگ در ایران، عراق، شام و آناتولی (قرن ۱۱–۱۳).
- خوارزمشاهیان: قدرت منطقهای در ایران و آسیای مرکزی پیش از حمله مغول (قرن ۱۲–۱۳).
- ایلخانان: شاخه مغولی با ساختار ترکمآب در ایران (قرن ۱۳–۱۴).
- تیموریان: دولت ترکتبار با فرهنگ ایرانی در خراسان و هند (قرن ۱۴–۱۵).
- صفویان: با ریشههای ترکزبان قزلباش، اما با هویت شیعی ایرانی (قرن ۱۶–۱۸).
- افشاریان و قاجاریان: سلسلههای ترکتبار در ایران با تأثیرات سیاسی و نظامی گسترده.
این امپراتوریها، با وجود تفاوتهای مذهبی و فرهنگی، همگی نشاندهندهی نقش ترکها در ساخت تمدنهای منطقهای و جهانی هستند.
بر ریشه تاریخی بعضی از این امپراطوری ها و اینکه آیا ترک محسوب میشوند یا خیر همچنان رای یکپارچه و منسجمی بین مورخین نیست، ما نظر اکثریت را نوشتیم.
ترک ها از ابتدا تا به امروز – ترک ها امروزه و خاستگاهشان
امروزه، اقوام ترک در کشورهای مختلفی زندگی میکنند و هر یک ریشهای تاریخی خاص دارند:
- ترکهای ترکیه: عمدتاً از بازماندگان قبایل اوغوز و امپراتوری عثمانی هستند. زبان رسمی ترکی استانبولی است.
- آذربایجانیها: ترکزبانان قفقاز با ریشههای اوغوز، که در جمهوری آذربایجان و شمال غرب ایران زندگی میکنند. (هرچند اکثریت مردم مناطق آذربایجان بنظر میرسد ترک نیستند. میتوانید به منابعی چون آذری، یا زبان آذری از احمد کسروی، تاریخ ایران بعد از اسلام از ابدالحسین زرینکوب و به کتاب تاریخ پان ترکیسم و ایران از کاوه بیات هم رجوع کنید. در پستی دیگر در آینده راجب این موضوع مینویسیم و به این مقاله پیوند خواهیم زد.)
- ترکمنها: ساکن ترکمنستان و شمال شرق ایران، با ریشههای قبیلهای و فرهنگ نیمهچادرنشین.
- ازبکها: در ازبکستان، با ریشههای ترکی-تیموری، زبان ازبکی و فرهنگ شهری.
- قزاقها: در قزاقستان، با ریشههای قبچاقی و فرهنگ عشیرهای.
- قرقیزها: در قرقیزستان، با ریشههای آلتایی و زبان قرقیزی.
- اویغورها: در ترکستان شرقی (سینکیانگ چین)، با ریشههای امپراتوری اویغور و فرهنگ اسلامی.
- تاتارها و باشقیرها: در روسیه، با ریشههای اردوی زرین و فرهنگ اسلامی-ترک.
ترک ها از ابتدا تا به امروز، با وجود پراکندگی جغرافیایی، در قالب سازمانهایی مانند «شورای کشورهای ترک» تلاش میکنند هویت مشترک فرهنگی و سیاسی خود را حفظ کنند. زبان ترکی، تاریخ مشترک، و میراث امپراتوریها، عناصر پیونددهندهی این اقوام هستند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟