حسن ارفع (۱۲۴۸ خورشیدی / ۱۸۶۹ میلادی – ۱۳۱۲ خورشیدی / ۱۹۳۳ میلادی) از افسران برجسته و تحصیلکرده ارتش ایران بود که در دوران قاجار و اوایل پهلوی نقشی مهم در نوسازی و آموزش ارتش ایفا کرد. او در خانوادهای وابسته به دربار قاجار در تهران زاده شد و از همان نوجوانی برای تحصیل علوم نظامی به اروپا فرستاده شد.
آموزشهای او در فرانسه و سپس در اتریش صورت گرفت و توانست با دریافت درجات معتبر نظامی بهعنوان یکی از نخستین ایرانیانی که دوره کامل نظامی غربی را گذرانده بود به ایران بازگردد. با بازگشت به کشور به خدمت در ارتش قاجار درآمد و به سرعت مدارج ترقی را پیمود. او به دلیل تسلط به زبانهای اروپایی و آشنایی با فنون جدید نظامی مورد توجه قرار گرفت و در زمان احمدشاه قاجار به مقامهای مهم نظامی رسید و کوشید ارتش فرسوده و سنتی ایران را به سمت مدرنیته سوق دهد. پس از به قدرت رسیدن رضاخان و تشکیل سلسله پهلوی، حسن ارفع همچنان در صف افسران بلندپایه باقی ماند و مدتی بهعنوان رئیس ستاد ارتش فعالیت کرد.
او یکی از مهمترین حامیان نوسازی ارتش بود و میکوشید الگوهای انضباطی و آموزشی ارتشهای اروپایی را در ایران پیادهسازی کند. نفوذ او در نیروهای نظامی باعث شد بسیاری از افسران جوانتر تحت تعلیم و تأثیر او قرار گیرند. حسن ارفع علاوه بر توانایی نظامی شخصیتی تحصیلکرده و آشنا با فرهنگ غربی بود.
حسن ارفع؛ معمار ارتش نوین ایران
همرزمانش او را افسری سخت گیر منظم و وفادار به ایده ارتش مدرن می دانستند و نقل قولی از او همیشه میشنیدن:
«ارتش بیانضباط، کشور بیپناه است.»
تسلط او به زبانهای فرانسوی و آلمانی سبب شد که ارتباط نزدیکی با مشاوران و مستشاران خارجی ارتش ایران برقرار کند و از دانش آنان برای پیشبرد اهداف اصلاحی بهره گیرد. با این حال اختلافات سیاسی و درگیریهای درونی ارتش در نهایت او را از صحنه نظامی کنار گذاشت و تا پایان عمر بیشتر به زندگی شخصی پرداخت. او در سال ۱۳۱۲ خورشیدی (۱۹۳۳ میلادی) در تهران درگذشت و به عنوان یکی از نخستین افسران مدرن ایران شناخته میشود که در گذار ارتش از دوران قاجاری به ارتش نوین پهلوی نقشی بنیادین ایفا کرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟